Εδώ λοιπόν έρχεται να γίνεται πάρα πολύ σημαντικό το επίπεδο και η ποιότητα της σχέσεις προπονητή αθλητή και γονιού είναι οι τρεις πρώτοι βασικοι θεμέλιοι πυλώνες εξέλιξης και επιτυχίας ενός junior αθλητή.

Η επιτυχία ενός αθλητή δεν είναι αποτέλεσμα μόνο του ταλέντου ή της φυσικής του κατάστασης. Είναι το προϊόν μιας πολύπλοκης σχέσης ανάμεσα σε τρεις βασικούς παράγοντες: τον προπονητή, τον ίδιο τον αθλητή και τον γονιό του.

Αυτό το «τρίγωνο» αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία χτίζεται όχι μόνο η αγωνιστική πρόοδος, αλλά και η ψυχική ανθεκτικότητα, η αυτοπεποίθηση και η αγάπη του παιδιού για τον αθλητισμό.

Ο προπονητής: Καθοδηγητής και παιδαγωγός

Ο ρόλος του προπονητή ξεπερνά την απλή διδασκαλία τεχνικής και φυσικής κατάστασης.

Είναι μέντορας, καθοδηγητής και παιδαγωγός. Ο τρόπος που επικοινωνεί, ενθαρρύνει και διαχειρίζεται την αποτυχία, επηρεάζει βαθιά την ψυχολογία του αθλητή.

Η θετική σχέση προπονητή–αθλητή βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες:

• Closeness – συναισθηματική σύνδεση και εμπιστοσύνη.
• Δέσμευση / commitment – αμοιβαία πρόθεση συνεργασίας.
• Συμπληρωματικότητα /complementarity – αρμονική συνεργασία ρόλων.
• Κοινός προσανατολισμός / co-orientation – κοινή αντίληψη των στόχων.

Ένας προπονητής που εμπνέει εμπιστοσύνη, επικοινωνεί με σεβασμό και δίνει έμφαση στην προσπάθεια, δημιουργεί περιβάλλον παρακίνησης και ασφάλειας.

Αντίθετα, ο αυταρχικός ή υπερβολικά απαιτητικός προπονητής μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, φόβο αποτυχίας και απώλεια ενδιαφέροντος.

Ο αθλητής: Κέντρο της αλληλεπίδρασης

Ο αθλητής είναι ο συνδετικός κρίκος στη σχέση αυτή.

Περιστοιχίζεται από δύο δυνάμεις: τον προπονητή στο γήπεδο και τον γονιό στο σπίτι.

Η δική του ψυχολογική ισορροπία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο συντονισμένα λειτουργούν αυτοί οι δύο παράγοντες.

Οι νεαροί αθλητές χρειάζονται: Καθοδήγηση, ενθάρρυνση χωρίς υπερβολική προσδοκία.

Οι μακρινοί και πολύ υψηλοί στόχοι σαν άμεσοι στόχοι δημιουργούν θολό τοπίο και είναι πολύ πιθανόν να χάσουν τη στόχευση τους ενώ με κοντινούς στόχους που να μπορούν να κατακτήσουν τους διευκολύνει να προχωρήσουν στον επόμενο με τελικό προορισμό τον τελικό τους στόχο.

Χώρο για να εκφραστούν, να κάνουν λάθη και είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουν ότι τα λάθη τους βοηθούν να βελτιωθούν να μάθουν και να ανεβαίνουν επίπεδα.

Όταν το παιδί αισθάνεται αποδοχή ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, ενισχύεται η εσωτερική του παρακίνηση και αναπτύσσει μακροχρόνια αγάπη για τον αθλητισμό.

Οι γονείς: Υποστηρικτές, όχι προπονητές

Η στάση των γονιών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην πορεία του παιδιού.

Οι γονείς που στηρίζουν το παιδί χωρίς να πιέζουν, δημιουργούν τις συνθήκες για υγιή ψυχολογική ανάπτυξη και θετική σχέση με τον αθλητισμό.

Σύμφωνα με έρευνες, οι αθλητές προτιμούν γονείς που:

• Ενθαρρύνουν την προσπάθεια, όχι μόνο τη νίκη.
• Δεν επεμβαίνουν στις αποφάσεις του προπονητή.
• Δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά δεν ασκούν υπερβολική πίεση.
• Διατηρούν θετικό τόνο, ακόμα και στις αποτυχίες.

Η υπερπροστατευτική ή συγκρουσιακή στάση μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, χαμηλή αυτοπεποίθηση και ακόμη και εγκατάλειψη του αθλήματος.

Μην ξεχνάμε με τίποτα το σημαντικό ρόλο που έχουν οι γονείς. Το παιδί στον πρώτο που λέει “καλημέρα” και στο τελευταίο που λένε “ καληνύχτα” είναι οι γονείς του.

Η τριμερής συνεργασία: Το «αθλητικό τρίγωνο»

Η σχέση προπονητή – αθλητή – γονιού έχει χαρακτηριστεί σε έρευνες και στη βιβλιογραφία ως το “athletic triangle”

Η ισορροπία αυτού του «τριγώνου» εξαρτάται από:

• Τον σεβασμό των ρόλων.
• Την ανοιχτή επικοινωνία.
• Την ύπαρξη κοινού στόχου: την ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού.

Όταν και οι τρεις πλευρές συνεργάζονται, είναι μια δυνατή ομοιογενής ομαδα το παιδί νιώθει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και ενδυνάμωση.

Αν όμως υπάρξει σύγκρουση ή πίεση από κάποια πλευρά, διαταράσσεται η ισορροπία και το παιδί αισθάνεται διχασμένο.

Πρακτικές συμβουλές για μια υγιή συνεργασία

Για προπονητές:

• Επικοινωνείτε ανοιχτά με τους γονείς και τον αθλητή.
• Θέτετε ξεκάθαρους κανόνες και προσδοκίες.
• Επικεντρώνεστε στη διαδικασία μάθησης, όχι μόνο στο αποτέλεσμα.

Για γονείς:

• Στηρίξτε το παιδί ανεξάρτητα από τη νίκη ή την ήττα.
• Αποφύγετε να σχολιάζετε την προπονητική ή τη διαιτησία.
• Δείξτε ενδιαφέρον, όχι άγχος.

Για αθλητές:

• Να επικοινωνείτε τις ανάγκες και τα συναισθήματά σας.
• Να σέβεστε και να εμπιστεύεστε τον προπονητή.
• Να θυμάστε ότι η αποτυχία είναι μέρος της εξέλιξης.
• Μην ξεχνάτε ο προπονητής είναι ο σύμμαχός που σας δείχνει το δρόμο για την επιτυχία σας και οι γονείς σας είναι μοναδικοί άνθρωποι σε ολόκληρο το κόσμο που σας αγαπούν με ανιδιοτέλεια και δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους για να σας βοηθήσουν να πετύχετε τους στόχους σας.

Η ουσία: Κοινό όραμα για το καλό του παιδιού

Η σχέση προπονητή – αθλητή – γονιού δεν είναι στατική· εξελίσσεται με τον χρόνο.

Όσο περισσότερο υπάρχει διάλογος, σεβασμός και εμπιστοσύνη, τόσο πιο ισχυρό γίνεται το πλαίσιο ανάπτυξης του παιδιού.

Η πραγματική επιτυχία δεν μετριέται μόνο σε μετάλλια ή τίτλους, αλλά στο πόσο το παιδί:

• Απολαμβάνει το άθλημά του,
• Νιώθει αυτοπεποίθηση,
• Μαθαίνει αξίες όπως ο σεβασμός, η πειθαρχία και η συνεργασία.

Όταν οι τρεις πλευρές λειτουργούν αρμονικά, τότε το άθλημα γίνεται σχολείο ζωής και σίγουρα βάζει ακλόνητες βάσεις για επιτυχίες.

Χάρης Κρυσταλλόγιαννης PhD
ATP Level A star Tennis Coach
GPTCA Greece | ATP certified president