HOT TAGS:Από το «τέλειο forehand» στο έξυπνο περιβάλλον: Τι σημαίνει πραγματικά προπονητική σήμερα;
Έχεις βρεθεί ποτέ σε ένα γήπεδο όπου ο προπονητής παίζει… καλύτερο τένις από όλους μέσα στο club, αλλά οι παίκτες του στα τουρνουά δεν ξέρουν τι να κάνουν στις κρίσιμες στιγμές; Κι έχεις δει και το αντίθετο; Προπονητές που δεν εντυπωσιάζουν τεχνικά, αλλά οι αθλητές τους μοιάζουν πάντα «ένα βήμα μπροστά» μέσα στο πόντο; Η διαφορά ανάμεσα σε αυτούς τους δύο κόσμους είναι ακριβώς το θέμα αυτού του άρθρου.
Το Coaching ζει για πρώτη φορά στα χρονικά μέσα σε έναν κόσμο επιστημονικά τεκμηριωμένης, σύγχρονης γνώσης.
Δεν είναι πια μόνο θέμα “ματιού”, εμπειρίας και… ενός ωραίου forehand στην προπόνηση.
Σήμερα η προπονητική αξιολογείται από κάτι πολύ πιο βαθύ:
- από το πώς σχεδιάζουμε περιβάλλοντα,
- πώς καθοδηγούμε την αναζήτηση του παίκτη,
- πώς τον βοηθάμε να συντονιστεί με τον χώρο, την μπάλα, τον αντίπαλο και τον ίδιο του τον εαυτό.
Για πολλά χρόνια το κυρίαρχο μοντέλο ήταν απλό: Ο προπονητής δείχνει, ο παίκτης αντιγράφει.
Ο “καλός” προπονητής ήταν αυτός που “φαίνεται ότι ξέρει τένις”:
- έχει όμορφο forehand,
- στα feeds η μπάλα του είναι «τέλεια»,
- το swing του θυμίζει λίγο Federer (στο μυαλό μας τουλάχιστον).
Μόνο που το σύγχρονο μοντέλο coaching μάς λέει κάτι αρκετά… άβολο για τον εγωισμό μας: Δεν έχει καμία σημασία αν ο προπονητής μπορεί να χτυπήσει ένα τέλειο forehand.
Σημασία έχει αν μπορεί να σχεδιάσει μια προπόνηση που θα κάνει τον παίκτη να:
- αντιληφθεί καλύτερα τον χώρο,
- διαβάζει πιο γρήγορα την τροχιά και την ταχύτητα της μπάλας,
- παίρνει καλύτερες αποφάσεις σε πραγματικές συνθήκες αγώνα.
Αυτό είναι προπονητική.
«Δεν πληρώνεις έναν προπονητή για να σου δείξει το forehand του. Τον πληρώνεις για να αλλάξει το δικό σου παιχνίδι.»
Τι σημαίνει «σχεδιασμός περιβάλλοντος»;
Ο σύγχρονος προπονητής λειτουργεί περισσότερο σαν αρχιτέκτονας συνθηκών παρά σαν “ζωντανό demo τεχνικής”.
Δεν λέει απλώς: «Άλλαξε λίγο τον καρπό, χαμήλωσε τον αγκώνα, βάλε περισσότερο τα ισχία.»
Αντί γι’ αυτό, σχεδιάζει tasks, constraints και σενάρια που “σπρώχνουν” τον παίκτη να ανακαλύψει ο ίδιος πιο αποτελεσματικές λύσεις.
Για παράδειγμα:
- Περιορίζεις τον παίκτη να παίζει μόνο cross από συγκεκριμένη ζώνη, με στόχο έναν tactical στόχο (π.χ. να ανοίξει γήπεδο πριν κλείσει down the line).
- Αλλάζεις το σκορ, τη θέση εκκίνησης ή τον χρόνο αντίδρασης, ώστε να αναγκαστεί να αλλάξει επιλογές και patterns.
- Δημιουργείς πίεση απόφασης (π.χ. “σε 3 χτυπήματα πρέπει να έχεις επιτεθεί στο κενό χώρο”) αντί να διορθώνεις απλώς μηχανικά το swing.
Έτσι, ο παίκτης δεν “μαθαίνει κινήσεις”, μαθαίνει συμπεριφορά στο γήπεδο.
Και η συμπεριφορά στο γήπεδο είναι αυτή που κερδίζει τους αγώνες.
Παράδειγμα drill λήψης απόφασης στο forehand cross.
Έστω δύο παίκτες που παίζουν cross στη διαγώνιο του forehand:
- Παίζουν μόνο cross μέχρι κάποιος να πάρει πιο κοντή μπάλα (μέσα στη γραμμή του service).
- Αν πάρει κοντή μπάλα, είναι υποχρεωμένος να επιτεθεί down the line.
- Το σκορ μετράει μόνο αν επιχειρήσει την επίθεση όταν πραγματικά έχει καλή μπάλα.
Ο προπονητής εδώ δεν κυνηγάει το «τέλειο» χτύπημα, αλλά διδάσκει τον παίκτη: πότε η μπάλα του δίνει πράσινο φως για επίθεση και πότε όχι.
Δηλαδή, τον μαθαίνει να συνδέει την ποιότητα της μπάλας με την απόφαση, όχι απλώς με τη μηχανική της κίνησης.
Η καθοδήγηση της αναζήτησης
Ο παίκτης δεν χρειάζεται κάποιον να του λέει συνέχεια τι να κάνει.
Χρειάζεται κάποιον να τον καθοδηγεί στην αναζήτηση:
- Να του ανοίγει ερωτήματα: "Τι είδες εδώ; Τι επιλογές είχες; Τι θα άλλαζες στο επόμενο πόντο;"
- Να τον βοηθά να διαβάζει καλύτερα:
- τη γωνία του σώματος του αντιπάλου,
- τη θέση του στο court,
- το αν ο αντίπαλος είναι σε ισορροπία ή σε πανικό. - Να τον μαθαίνει να κάνει προβλέψεις (anticipation), όχι απλώς να αντιδρά.
Με άλλα λόγια, ο προπονητής δεν είναι “βιβλίο οδηγιών”.
Είναι κάποιος που δομεί ένα περιβάλλον όπου ο παίκτης μαθαίνει να σκέφτεται και να αποφασίζει με βάση ερεθίσματα, όχι με βάση εντολές.
Μικρό Q&A για παίκτες και γονείς
Πώς καταλαβαίνω ότι ο προπονητής μου δουλεύει έτσι;
Δεν σου λέει απλώς “χαμήλωσε, γύρνα ώμο”, αλλά σε βάζει σε σενάρια: “Αν ο αντίπαλος είναι εκτός ισορροπίας, ποιες 2–3 επιλογές έχεις;”
Τι θα νιώσω μέσα στο γήπεδο;
Λιγότερη σύγχυση και περισσότερη σιγουριά στις αποφάσεις σου.
Δεν θα ακούς μόνο “φωνές” από τον πάγκο· θα αρχίσεις να ακούς τον δικό σου εσωτερικό οδηγό.
Τι κερδίζει ο γονιός από έναν τέτοιο προπονητή; Ένα παιδί που δεν εξαρτάται από «έτοιμες λύσεις», αλλά χτίζει αυτοπεποίθηση μέσα από την καλύτερη κατανόηση του παιχνιδιού.
Συντονισμός: ο αόρατος δείκτης καλής προπονητικής
Όταν λέμε ότι ο προπονητής “βοηθά τους παίκτες να συντονιστούν”, εννοούμε κάτι πολύ συγκεκριμένο:
- συντονισμό μάτια – πόδια – ρακέτα,
- συντονισμό ρίσκου – ασφάλειας ανάλογα με το σκορ,
- συντονισμό με τον ρυθμό του αντιπάλου και τις εναλλαγές του πόντου.
Αν ένας παίκτης σου:
- παίζει πιο συχνά το σωστό χτύπημα στη σωστή στιγμή,
- επιλέγει καλύτερες κατευθύνσεις,
- τοποθετείται καλύτερα στον χώρο,
τότε η προπόνηση που κάνεις έχει νόημα – ανεξάρτητα από το αν το δικό σου forehand είναι Instagram-worthy.
Χτίζοντας τον εσωτερικό αισθητήρα του παίκτη
Στην ουσία, όλο αυτό που περιγράφω – σχεδιασμός περιβάλλοντος, καθοδήγηση της αναζήτησης, συντονισμός με τον χώρο και τον αντίπαλο – καταλήγει σε ένα πράγμα:
Ο προπονητής βοηθά τον αθλητή να ανακαλύψει και να ρυθμίσει τον δικό του «εσωτερικό αισθητήρα».
Όχι έναν εξωτερικό “coach voice” που δίνει εντολές, αλλά ένα εσωτερικό σύστημα αντίληψης που του λέει:
- αν στέκεται σωστά σε σχέση με τη μπάλα,
- αν το ρίσκο του είναι συμβατό με το σκορ,
- αν η ένταση και η ταχύτητα του χτυπήματος ταιριάζουν με την κατάσταση του πόντου.
Μέσα από έξυπνα σχεδιασμένες ασκήσεις, ο παίκτης μαθαίνει να αισθάνεται το timing, την απόσταση, το ύψος, την ποιότητα επαφής και να “ακούει” αυτόν τον εσωτερικό αισθητήρα για να αυτοδιορθώνεται.
Εκεί βρίσκεται η μετάβαση από τον παίκτη που εξαρτάται από τις οδηγίες του προπονητή, στον παίκτη που μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα, να προσαρμόζεται και να παίρνει σωστές αποφάσεις μόνος του μέσα στον αγώνα.
Οι «νέοι» προπονητές που είναι παγκοσμίως περιζήτητοι
Στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον είναι πλέον οι προπονητές που δεν μπορούν να χτυπήσουν ένα “τέλειο” forehand, αλλά μπορούν να σχεδιάσουν μια προπόνηση όπου ο παίκτης:
- αντιλαμβάνεται καλύτερα τον χώρο,
- παίρνει καλύτερες αποφάσεις,
- διαχειρίζεται καλύτερα το στρες του πόντου και του αγώνα,
Αυτοί είναι που γίνονται όλο και πιο περιζήτητοι.
Επειδή η αξία τους δεν φαίνεται στο “πώς χτυπάνε οι ίδιοι τη μπάλα”, αλλά στο τι αλλάζει στο παιχνίδι των αθλητών τους.
Και αυτό είναι η ουσία της προπονητικής: η ικανότητα να επηρεάζεις το παιχνίδι του άλλου, όχι να εντυπωσιάζεις στο feeding.
«Ο καλός προπονητής δεν είναι αυτός που παίζει καλύτερα τένις από τους παίκτες του, αλλά αυτός που τους κάνει να παίζουν καλύτερο τένις όταν εκείνος δεν είναι εκεί.»
Το πραγματικό ερώτημα
Άρα το πραγματικό ερώτημα για το σημερινό τένις είναι το εξής:
Χρειαζόμαστε προπονητές που “φαίνονται” ότι ξέρουν τένις, επειδή οπτικά κατέχουν το άθλημα ή προπονητές που μπορούν να βοηθήσουν τους παίκτες να ξέρουν πώς να ενεργούν στο γήπεδο;
Η απάντηση δεν είναι απλώς θεωρητική.
Κρίνεται κάθε Σαββατοκύριακο στα τουρνουά:
- στις κρίσιμες μπάλες στα 4-4, 30-30,
- στις επιλογές σε break point,
- στο αν ο παίκτης έχει “καθαρές” λύσεις υπό πίεση ή απλώς περιμένει οδηγίες από τον πάγκο.
Checklist: 5 ερωτήσεις για κάθε προπονητή τένις
1. Έχω τουλάχιστον 1–2 ασκήσεις σε κάθε προπόνηση όπου ο παίκτης πρέπει να πάρει απόφαση (όχι μόνο να εκτελέσει κίνηση);
2. Ακούω περισσότερο τι είδε και τι ένιωσε ο παίκτης, απ’ όσο μιλάω εγώ;
3. Σχεδιάζω το session με βάση αυτά που συμβαίνουν στους αγώνες του (patterns, λάθη, κρίσιμα points);
4. Χρησιμοποιώ διαφορετικά σενάρια σκορ για να εκπαιδεύω τον εσωτερικό του αισθητήρα ρίσκου;
5. Μπορώ να εξηγήσω σε έναν γονέα ποια συμπεριφορά θέλω να αλλάξω σήμερα – όχι μόνο ποιο χτύπημα;
Ένα κάλεσμα προς το Ελληνικό τένις
Αν θέλουμε πραγματική αναβάθμιση στο ελληνικό τένις, πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε πώς αξιολογούμε τους προπονητές.
Το αν “γράφουν όμορφα στο μάτι” λοιπόν σίγουρα πρέπει να μπει στην άκρη και αυτό που πρέπει να δούμε είναι αν μπορούν να:
- σχεδιάζουν έξυπνα, μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα,
- ενσωματώνουν τη λήψη απόφασης σε κάθε προπόνηση,
- βοηθούν τον παίκτη να γίνει αυτοδύναμος μέσα στον αγώνα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, ο παίκτης μένει μόνος του στο γήπεδο.
Και εκεί δεν χρειάζεται έναν προπονητή που να “παίζει ωραίο τένις”.
Χρειάζεται έναν προπονητή που τον έχει μάθει να ξέρει τι να κάνει.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα δεις έναν προπονητή να χτυπάει ένα «τέλειο» forehand στο μάθημα….μην "ψαρώσεις".
| Δημήτριος Κ. Καναβαράκης Προπονητής Τένις Α΄ Επιπέδου – Γενική Γραμματεία Αθλητισμού (Γ.Γ.Α.). Κωδικός Μητρώου: Κ379. Εκπαίδευση:
Προπονητική Διαδρομή:
Εξειδίκευση:
Επιμορφωτική Δράση:
Συνεργασία με αθλητές/τριες: Μερικοί από τους αθλητές-αθλήτριες μου που έχει συνεργαστεί, είτε σαν προπονητής, είτε σαν γυμναστής, είτε και τα δύο ταυτόχρονα: Καλοβελώνης Μάρκος, Γερασίμου Άννα, Ξυλάς Γιάννης, Σκορίλας Αλέξανδρος, Μίκος Κωνσταντίνος, Σχοινάς Στέφανος, Κυπριώτης Βαγγέλης, Γκλαβάς Χρήστος, Ταράσης Γιώργος, Λυμπέρης Άρης, Χαϊδεμένος Γιώργος, Τσεκούρας Πάνος, Σημαιοφορίδης Χάρης , Καλαιτζάκης Αντώνης, Μαρκαντωνάκης Αντώνης, Αργυροκαστρίτη Μαριάννα, Καρβούνη Βασιλική, Πετρουλά Δανάη, Μαρκεζίνη Ιωάννα, Αρκαδιανού Άννα, Λουκαρέας Δημήτρης, Τριάντης Βαγγέλης, Φούζας Χάρης, Γραμματικάκης Πάνος, Καναβαράκη Ραφαέλα, Γκλαβά Αγγελίνα, Νικολούδης Χρήστος, Λαφαζάνος Άρης, Παναγιώτου Άρης, Τσεκούρα Έλενα, Κουμουτσέα Δήμητρα, Ρεντούμη Μαρία κ.α. Επαγγελματικές Συνδέσεις:
|
 |
Ακολουθήστε το tennisnews.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από το Τένις στην Ελλάδα.
